body

Basics 101: 1. Hormonen en de Cyclus

Artikel inhoud

In basics 101 snijden we onderwerpen aan die we op school hadden mogen leren. In dit artikel focussen we op een spoedcursus hormonen en de cyclus. Want hoe belangrijk zijn hormonen? Wat zijn de verschillen? En hoe is dit belangrijk voor een stabiele cyclus?

Welke belangrijke hormonen zijn er?

Er zijn verschillende soorten hormonen en kunnen onderverdeeld worden in verschillende functiegroepen. In basics 101 focussen wij ons op geslachtshormonen. Hieronder vallen oestrogeen, progesteron en testosteron. We focussen in deze reeks met name op:

  1. Progesteron (voorbereiding innesteling eicel, zwangerschap en menstruatie)
  2. Oestrogeen (vrouwelijkheid, libido, serotonine en vruchtbaarheid)
  3. Cortisol (slaap-waak ritme, immuunsysteem, metabolisme)
  4. Testosteron (haar, stem, spieren)


Hormonen zijn van essentieel belang bij een tal van processen in het lichaam. Maar een verstoring in deze balans komt maar al te vaak voor. Dit kan komen door levensstijl veranderingen, gebeurtenissen, aanleg of de levensfase waar je in zit. Hormonen spelen hierdoor een rol in bijna elk aspect van je gezondheid en ongeacht je leeftijd. Je kunt met je hormonen samenwerken, maar ze kunnen ook zeker tegen je werken wanneer ze uit balans is geraakt. Hoe ouder je wordt, hoe lastiger dit kan zijn vanwege de afname van hormoonproductie.

Wat is een cyclus?

Een cyclus start vanaf de eerste dag dat je menstrueert, tot je volgende menstruatie begint. Er begint dan een nieuwe cyclus. Een gemiddelde cyclusduur is 28 dagen. Dit is een gemiddelde en kan verschillen tussen 21 en 35 dagen. Vooral wanneer je nog jong bent, kan het zijn dat je cyclus van langere duur is en meer fluctueert.

De cyclus in 2 delen:

  1. Het eerste deel wordt de folliculaire fase genoemd en loopt vanaf je eerste cyclusdag tot de dag dat je ovuleert. Ovulatie zou je kunnen merken door lichte buikpijn (mittelschmerz), veranderingen in je libido, afscheiding en een lichte verhoging in lichaamstemperatuur. In deze fase is het hormoon oestrogeen dominant. Je kunt je energieker voelen, meer willen ondernemen en je blikveld kan meer naar buiten gericht zijn. Oestrogeen werkt een beetje als een gloss: met name omdat oestrogeen ervoor zorgt dat het je gelukshormoon laat toenemen (denk aan serotonine, oxytocine en endorfine).
  2. Vanaf je ovulatie zal het hormoon oestrogeen (verzamelnaam voor verschillende typen oestrogenen) afnemen en het hormoon progesteron toenemen. Zie deze hormonen als een soort dans die elkaar afwisselen. We spreken vanaf nu over de luteale fase. Progesteron neemt toe tot je weer begint met menstrueren. Omdat het hormoon progesteron toeneemt, kan je je somberder of rustiger voelen, gevoeliger zijn voor stress en zelfkritisch zijn. Je blikveld is wat meer naar binnen gericht. De luteale fase is voor vrouwen met hormonale problemen vaak een lastige fase. Dit komt doordat de afname van het hormoon oestrogeen onderliggende problemen blootlegt die er al zaten. Dit kunnen zowel fysieke als mentale klachten betreffen.

De cyclus volgens de seizoenen

Je cyclus volgens seizoenen? Are you crazy! We leggen je het samenvattend in dit artikel uit. Het is immers makkelijker om te onthouden:

  • Winter: menstruatie 

Tijdens de winter hebben we meer behoefte aan rust en binnen blijven. We hebben misschien minder energie doordat de zon minder schijnt. Hetzelfde kan gelden voor de fase waarin je menstrueert. Dit komt omdat je lichaam niet alleen meer calorieën verbrandt, maar ook omdat bloedverlies kan zorgen voor vermoeidheid vanwege mogelijke daling in je ijzer. De winter is dus ideaal voor rust.

  • Lente: folliculaire fase

Tijdens de lente gaat de zon weer schijnen. Als je goed je rust hebt gepakt tijdens de winter kan je er in de lente weer tegenaan. Je energie neemt toe en zowel je zelfvertrouwen. Dit dankzij het hormoon oestrogeen dat toeneemt. Je kunt hier nieuwe dingen uitproberen en jezelf uitdagen. Spring time baby!

  • Zomer: ovulatie 

Na de lente komt de zomer. Hier zijn je hormonen op hun piek en sommigen van ons voelen ons dan op ons best. Omdat je in deze fase ovuleert kan je libido zich verhogen en heb je meer zin om dingen te ondernemen. Dit heeft een van oorsprong hele natuurlijke functie (reproductie). Luister desondanks goed naar je lichaam en wat het nodig heeft. No pressure.

  • Herfst: luteale fase

Na het genieten van je zomer zal je langzaamaan naar de herfst transitioneren. Je zal merken dat je enthousiasme van je zomer wellicht wat afneemt. Rond dag 15 tot 28 is het goed om naar je lichaam te luisteren, omdat energieniveaus kunnen schommelen. Deze fase zal progesteron toenemen. Het is een mooie fase om wat zelfreflectie te doen en compassie voor jezelf te hebben. In deze fase kunnen je onderliggende problemen ook naar boven komen. Ben je streng voor jezelf? Dan zal je dit in je luteale fase nog meer merken. Ook PMS symptomen kunnen hier voorkomen. Goed nieuws: 75% van de vrouwen hebben weleens last van PMS klachten. Symptomen kunnen verminderd worden door levensstijl aanpassingen.

Waarom is dit goed om te weten?

Je hoeft er natuurlijk niets mee te doen, maar de verschillende fases van je cyclus beter te leren begrijpen kunnen een goede basis bieden om te luisteren naar de behoeften van je lichaam. Wanneer je bijvoorbeeld niet genoeg rust pakt in je herfst, zal je merken dat het ‘doordenderen’ naar de winter en lente voor onrust kan zorgen. En zo ren je jezelf voor je het weet voorbij. Kennis is macht maar kennis delen is kracht!

* We zijn ons bewust dat dit artikel minder relevant is voor vrouwen die niet menstrueren, ovuleren of onderhevig zijn aan uitdagingen bij endometriose, PCOS, PMDD, menopauze, etc. We onderschatten de complexiteit van het vrouwelijk lichaam niet en proberen informatie zo laagdrempelig mogelijk te brengen. Dit basics 101 artikel is daarom niet geschikt voor het inzoomen op specifieke klachten en deze artikelen dienen dan ook niet als medisch advies. 

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *